การถกเถียงเรื่องการควบคุมผลงานสร้างสรรค์มักเกิดขึ้นระหว่างสองฝ่ายที่สุดโต่งไปด้านใดด้านหนึ่ง โดยในฝั่งหนึ่งมีผู้ต้องการควบคุมสิทธิ์ทุกอย่างเหนือผลงานสร้างสรรค์ของตนในรูปแบบ “ขอสงวนสิทธิ์ทุกประการ” (all rights reserved) อย่างไรก็ตาม ก็มีคนอีกกลุ่มหนึ่งที่มองแบบอนาธิปไตย คือโลกที่ผู้สร้างสรรค์ผลงานมีอิสระเสรีเต็มที่ แต่ก็อาจเปิดช่องว่างให้เกิดการเอาเปรียบกันได้ ระบบการสงวนลิขสิทธิ์ที่มีเป้าหมายที่จะสร้างความสมดุลระหว่างสองแนวคิด ที่ทั้งให้คุณค่ากับการสร้างสรรค์ต่อยอดและการคุ้มครองสิทธิ์ กลับกลายเป็นระบบที่เป็นภัยเสียเอง

ครีเอทีฟคอมมอนส์เป็นทางออกเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยนำหลักสิทธิ์ส่วนบุคคลมาใช้สร้าง “สินค้าสาธารณะ” ซึ่งก็คืองานสร้างสรรค์ที่ให้อิสระบางประการกับผู้อื่นในการนำไปใช้ เรามีเป้าหมายไม่ต่างกับขบวนการซอฟต์แวร์เสรีหรือโอเพนซอร์ส ที่มุ่งเน้นให้ผู้ที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมและคิดไปด้วยกัน แต่วิธีการของเราจะเน้นความสมัครใจและอิสระของเจ้าของผลงาน โดยให้ทางเลือกผู้สร้างผลงานในการคุ้มครองงานของตน แต่ในขณะเดียวกันก็ส่งเสริมให้ผู้อื่นในงานไปใช้ในลักษณะที่กำหนด ซึ่งก็คือการ “สงวนสิทธิ์บางประการ” (some rights reserved) นั่นเอง

ดังนั้น เป้าหมายสูงสุดของครีเอทีฟคอมมอนส์ ทั้งในตอนนี้และอนาคต คือการสร้างรูปแบบการสงวนสิทธิ์ที่ยืดหยุ่นและสมเหตุสมผล ท่ามกลางโลกที่มีระบบการสงวนสิทธิ์เต็มรูปแบบอย่างเข้มงวดโดยปริยาย

โครงการแรกของครีเอทีฟคอมมอนส์ เริ่มขึ้นเมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2545 โดยการเปิดตัวชุดสัญญาอนุญาตให้ใช้อย่างสาธารณะ โดยได้รับแรงบันดาลใจส่วนหนึ่งจากสัญญาอนุญาตกนูจีพีแอล (GNU General Public License) ของมูลนิธิซอฟต์แวร์เสรี (Free Software Foundation) จากนั้นครีเอทีฟคอมมอนส์ก็พัฒนาเว็บไซต์ที่ช่วยให้ผู้สร้างผลงานได้เผยแพร่งานของตนสู่สาธารณะ ทั้งโดยไม่สงวนสิทธิ์ (มอบเป็นสาธารณสมบัติ) หรือสงวนสิทธิ์บางประการตามเงื่อนไขที่กำหนดได้เอง ครีเอทีฟคอมมอนส์ต่างกับกนูจีพีแอลตรงที่ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อใช้กับซอฟต์แวร์ แต่ไว้ใช้กับผลงานสร้างสรรค์ ไม่ว่าจะเป็นเว็บไซต์ ดนตรี ภาพยนตร์ ภาพถ่าย งานเขียน สื่อการเรียนรู้ และอื่น ๆ เรามุ่งหวังที่จะทำให้นักสร้างสรรค์ผลงานสามารถเข้าถึงผลงานจำนวนมากได้อย่างง่ายและประหยัด เพื่อนำไปใช้ต่อยอด โดยเราได้พัฒนาระบบข้อมูลบันทึกลักษณะและคุณสมบัติของผลงาน รวมทั้งรูปแบบการสงวนสิทธิ์ ในรูปแบบที่สามารถประมวลผลโดยคอมพิวเตอร์ได้ เราหวังว่าความพยายามดังกล่าวจะทำให้ผู้สนใจสามารถค้นหางานสร้างสรรค์ เช่นภาพถ่ายที่สามารถนำไปใช้ต่อได้โดยเพียงระบุชื่อผู้ถ่าย หรืองานเพลงที่สามารถทำซ้ำ แจกจ่าย ได้โดยไม่มีข้อจำกัด ผ่านเว็บไซต์ของเราหรือเว็บไซต์อื่น

ครีเอทีฟคอมมอนส์ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2544 โดยการสนับสนุนจาก ศูนย์เพื่อสาธารณสมบัติ (The Center for the Public Domain) โดยมีกรรมการกำกับทิศทางที่ประกอบด้วย James Boyle, Michael Carroll, Molly Shaffer Van Houweling, และ Lawrence Lessig ผู้เชี่ยวชาญกฎหมายอินเทอร์เน็ตและทรัพย์สินทางปัญญา, Hal Abelson อาจารย์วิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์จากเอ็มไอที, Eric Saltzman ผู้เชี่ยวชาญกฎหมายอินเทอร์เน็ตและนักสร้างสารคดี, Davis Guggenheim นักสร้างสารคดีชื่อดัง, Joi Ito นักธุรกิจชาวญี่ปุ่น, และ Eric Eldred นักสร้างเว็บสาธารณสมบัติ

โครงการครีเอทีฟคอมมอนส์ ได้รับการช่วยเหลือจากอาจารย์และนักศึกษาที่ ศูนย์เบิร์กมานเพื่ออินเทอร์เน็ตและสังคม (Berkman Center for Internet & Society) มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และ ศูนย์เพื่ออินเทอร์เน็ตและสังคม (Center for Internet and Society) มหาวิทยาลัยแสตนฟอร์ด ปัจจุบันมีสำนักงานอยู่ที่ซานฟรานซิสโก โดยกรรมการกำกับทิศทางทำหน้าที่ดูแลเจ้าหน้าที่และเจ้าหน้าที่ธุรการและทีมเทคนิค โดยมีกรรมการที่ปรึกษาด้านเทคนิคเป็นผู้ให้คำปรึกษา ครีเอทีฟคอมมอนส์ได้รับเงินทุนสนับสนุนจากผู้สนับสนุนทั่วโลกที่มีจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ